ILDIZDAN TASHQARI QO‘SHIMCHA OZIQLANTIRISH – SAMARALI USUL
| dc.contributor.author | Abduazimov Akbar Mukhtorovich, qishloq xo‘jaligi fanlari bo‘yicha falsafa doktori, professor Vafoyeva Mavluda Bobomurodovna, qishloq xo‘jaligi fanlari bo‘yicha falsafa doktori | |
| dc.date.accessioned | 2025-12-01T11:33:09Z | |
| dc.date.available | 2025-12-01T11:33:09Z | |
| dc.date.issued | 2024 | |
| dc.description | Ishlab chiqarish tajriba doirasida kuzgi bug‘doyni an’anaviy agrotexnologiya (nazorat) qoidalariga amal qilgan holda yetishtirish jarayonida barcha ko‘rsatkichlar bo‘yicha olingan natijalar ildizdan tashqari qo‘shimcha oziqlantirish qo‘llanilgan variantlar natijasi bilan taqqoslanganda, mineral o‘g‘itlarni tejovchi agrofon sharoitida ildizdan tashqari qo‘shimcha oziqlantirish qo‘llanilgan variant natijalari nazorat variant natijalariga nisbatan ustunligi o‘z isbotini topdi. Kuzgi bug‘doy yetishtirishda mineral o‘g‘itlar me’yorini N90P45K30 kg/ga hisobida, turli komponentli makro va mikro o‘g‘itli suspenziya bilan ildizdan tashqari kuzgi tuplanish fazasida (IfoPZN+Ankasuper), bayroq barg chiqarish davrida (IfoCombi-Fe+Ento Gumin+IfoUAN-32), boshoqlashdan keyin (IfoKalifos+Ankasuper) oziqlantirish texnologiyasini ishlab chiqarish sharoitida qo‘llash natijasida don tarkibidagi oqsil va kleykovina miqdori sezilarli darajada oshdi. Hosildorlik an’anaviy texnologiyaga nisbatan 57,6-65,1 s/ga oshgan va gektaridan 3493,8- 4276,7 ming so‘mgacha shartli sof foyda olinib, rentabellik darajasi (54,0-64,2%) o‘sishiga erishildi. | en_US |
| dc.description.abstract | Qishloq xo‘jaligi ekinlarining faol rivojlanishi va yuqori hosil berishi uchun maqbul shart-sharoit yaratilishi lozimdir. Biroq hamma vaqt ham o‘simlikka vegetatsiya davrida talab darajasida oziqa moddalar bilan ta’minlashmasalasidolzarbligichaqolmoqda.Ushbuvaziyatlardamuqobilyechimsifatidaildizdantashqariqo‘shimcha oziqlantirishniqo‘llashsamaralitabdirhisoblanadi.Ildizdantashqariqo‘shimchaoziqlantirishnivegetatsiyaningistalgan davrida qo‘llash mumkin, asosiysi, kerakli miqdorda ozuqaviy moddalar bilan suspenziyani tayyorlash talab qilinadi. Dunyobo‘ylabg‘allahosiliyuqoribo‘lganfermerxo‘jaliklaritajribasishuniko‘rsatadiki,buboradagimuvafaqiyatlarning eng muhim omili va kaliti ekin yetishtirishga to‘g‘ri va malakali yondashishdir. Amaldagi resurs tejovchi texnologiyalar ekinlardan yuqori hosil olishni ta’minlaydi, mineral o‘g‘itlardan samarasiz foydalanishni kamaytirish orqali xarajatlarni 20 foiz va undan ko‘proqqa kamaytirish mumkin. | en_US |
| dc.description.sponsorship | Bug‘doy asosiy don ekini bo‘lib, qimmatbaho va serhosil oziq-ovqat ekinlaridan biri hisoblanadi. Respublikada boshoqli don ekinlaridan yuqori hosil olish uchun jadal ishlar olib borilmoqda. O‘zbekiston g‘allakorlari 2023-yilda ilk bor 8,1 million tonnadan ortiq g‘alla yetishtirdi. Sug‘oriladigan yerlarda o‘rtacha hosildorlik gektariga 70,5 sentnerdan oshdi. Ayrim xo‘jaliklar 95-100 sentnerdan hosil olishga erishdi. Respublikaning sug‘oriladigan maydonlarida ekiladigan boshoqli don ekinlari va yalpi hosil bo‘yicha Qashqadaryo viloyati yetakchi o‘rinni egallaydi. Shu bois Qashqadaryo viloyati tuproq-iqlim sharoitidan kelib chiqqan holda bug‘doy yetishtirishda o‘g‘itlardan foydalanishning samarali, innovatsion va resurstejamkor texnologiyalarni, jumladan ildizdan tashqari qo‘shimcha oziqlantirish kabi usullarni qo‘llash amaliyotini joriy etish muhim hisoblanadi. Kuzgi bug‘doyga mikroelementli o‘g‘itlardan foyda lanish g‘alla yetishtirishning agrotexnik va iqtisodiy sama radorligini oshirishga yordam beradi. Urug‘larni ekishdan oldin mikroelementli o‘g‘itlar bilan ishlov berish hosildorlik 6,1% ga, don tarkibidagi kleykovina miqdori 24,9-28,4% gacha oshiradi (Гуреев va boshq., 2016). Bug‘doyning potensial imkoniyati 120-130 s/ga ni tashkil etadi. O‘zbekiston don mustaqilligiga erishishi munosabati bilan donli ekinlarning sug‘oriladigan yerlarda agrotexnikasini ishlab chiqishga kirishildi. Ana shu agrotexnik jarayonlarning ishlab chiqilishida azotli o‘g‘itlarning donli ekinlar hosildorligiga ta’sirini o‘rganish alohida o‘rin tutishi qayd etilgan (Oripov, 2000). Dunyo bo‘yicha jami ekin maydonining 60% boshoqli don ekinlari egallaydi. Ana shu donli ekinlarning bosh vakili bug‘doydan olinadigan hosilning 50% agrotexnik tadbirlar | en_US |
| dc.identifier.issn | 2181-1903 | |
| dc.identifier.uri | https://dspace.kstu.uz/xmlui/handle/123456789/4072 | |
| dc.language.iso | other | en_US |
| dc.publisher | lmiy jurnal | en_US |
| dc.relation.ispartofseries | 2024 №2 (15); | |
| dc.subject | k uzgi bug‘doy, qo‘shimcha oziqlantirish, suspenziya, o‘g‘it, oziqa, oqsil, kleykavina, hosildorlik. | en_US |
| dc.title | ILDIZDAN TASHQARI QO‘SHIMCHA OZIQLANTIRISH – SAMARALI USUL | en_US |
| dc.title.alternative | PAXTACHILIK VA DONCHILIK | en_US |
| dc.type | Article | en_US |