ЎЗБЕКИСТОН ШАРОИТИДА САБЗИ КОВЛАГИЧ ЭЛЕВАТОРИ ИШЧИ ОРГАНЛАРИНИНГ ПАРАМЕТРЛАРИНИ АСОСЛАШ

Abstract

Изланишлар шуни кўрсатадики, тупроқнинг физик-механик хусусиятлари ўзгарувчанлиги сабабли сабзини ковлагичлар билан йиғиштириш вақтида қаттиқ кесак- лар ҳосил бўлиб, илдизмевалардан ажралмай қолади ва элакланиш технологик жараёнини мураккаблаштиради. Бу эса машиналарнинг ортиқча юкланишига олиб келади. Ковлагич элеваторининг элаклаш қобилиятини яхшилаш мақсадида панжарали юмшаткич номли ишчи органни ишлаб чиқдик. Тадқиқотнинг мақсади – тупроқ уюмининг элеватор кенглиги бўйлаб тенг тақсимланишини таъминлайдиган ва илдизмеваларни энг кам зарарлаган ҳолда аралашмаларнинг тўлиқ элакланишини яхшилайдиган сабзи ковлагичнинг панжарали юм- шаткичи параметрларини асослашдир. Сабзи ковлагич панжарали юмшаткичининг гео- метри ва кинематик параметрларини ўрганиб чиқдик. Сабзи пушталарининг физик-меха- ник хусусиятларини ўрганиш натижасида механизмнинг конструктив параметрлари ва унинг кинематик кўрсаткичларини назарий жиҳатдан асосладик. Панжарали юмшаткич элеватордаги тупроқ қатлами билан ўзаро таъсирланганда, тупроқ кесакларининг май- даланиш жараёни юз беради. Тупроқнинг юмшатилиши эса қуйидаги параметрлар бўйича бўлиши аниқланди: юмшаткич радиуси – 9,5 см дан катта эмас, валнинг жойлашиш ба- ландлиги – 20 см, юмшаткич паррагининг юкланган қисми – 6 см, панжарали юмшаткич кенглиги – 47 см. Панжарали юмшаткичларнинг сабзи илдизмеваларининг шикастланиш ва йўқотишларсиз тупроқ қатламидан интенсив равишда элакланишига ёрдам бериши тадқиқ этилди. Панжарали юмшаткичнинг айланиш тезлиги секундига 2,5 м дан ошмас- лиги зарурлиги, элакланишни жадаллаштиришнинг кинематик режими – 2,5, юмшаткич радиуси эса 9,5 см дан ошмаслиги кераклиги аниқланди.